2019-10-24

کدام استعمارزدایی؟


نوشته: سعید بواماما
ترجمه: حمید رضا سعیدیان

هنگامی که هیتلر برای نخستین بار اظهارات نفرت‌انگیز خود درباره‌ی نژاد برتر را جار می‌زد، مردمان اروپا ممکن بود تعجب زده شوند. بقیه، یعنی ما مردم مستعمرات، زیاد تعجب نکردیم؛ زیرا قبلاً این حرف‌ها را شنیده بودیم، نه از دهان هیتلر، بلکه از دهان اربابان‌مان، از دهان قدرت‌های استعمارگر [… ]؛ شاید نوآوری بزرگ هیتلر صرفاً در این بود که آن روش‌های استعماری را بر مردمان اروپا اعمال نمود که کشورهای اروپایی تا این زمان برای حفظ منافع خود، بدون آن‌که خم به ابرو بیاورند، آن‌ها را بر ملت‌های غیر اروپایی اعمال کرده بودند.



2019-10-09

معرفی تحلیل نظام-جهان والراشتاین



نویسنده: E. Heinze
ترجمه: مهدی مترجم

امانوئل والراشتاین متولد 28 سپتامبر 1930 یک جامعه شناس و یک محقق آمریکایی که در رشد تاریخی جوامع بسیار کار کرده و حاصل کارش ده ها کتاب در مورد تاریخ جوامع گوناگون می باشد. ولی شهرت والراشتاین قبل از هر چیز در ارائه تحلیل نظام-جهان است که ارائه این تحلیل در چهار جلد انجام شده است . از آنجا که تحلیل نظام-جهان در "تئوری وابستگی Dependenztheorie" تاثیر زیادی داشته او را یکی ازمشخص ترین چهره های تئوری وابستگی هم می دانند.
والراشتاین در 31 آگوست 2019 قبل از اینکه موفق شود که جلد پنجم و ششم آثارش را ارائه دهد، متاسفانه دیده از جهان فروبست.

کتابهای والراشتاین به جز معدودی در ایران ترجمه نشده است واز مجموع آثار چهار جلدی او تا کنون فقط جلد اول تحلیل نظام-جهان به فارسی ترجمه شده است. در حالی که شناخت وآگاهی از این تحلیل برای همه کشورهای به اصطلاح در حال توسعه مانند کشور ما بسیار ضروری و لازم است.
در اینجا پایان نامه یکی از دانشجویان رشته جامعه شناسی دانشگاه برمن را که تحقیق نسبتا خوبی را در شناخت این تحلیل ارائه می دهد، ترجمه و تقدیم می کنیم.


2019-09-03

نخستین اندیشه‌ها و جنبش‌های انقلابی در افریقا


نوشته: سعید بواماما
ترجمه: حمید رضا سعیدیان

مقاومت فرهنگی، به سهم خود، پس از شکست مقاومت‌های مسلحانه برعلیه اشغال استعمار، به طرز خاصی گسترش می‌یابد. فرهنگ به پناهگاهی تبدیل می‌شود که در آن حافظه‌ی جمعی حفظ و بر هویتِ انکارشده و خوارشده تأکید می‌شود.
ترانه‌ها و رقص‌ها، به همین طریق، برای مقاومت در برابر پروژه‌ی استعمار بسیج می‌شوند. ترانس رانژه (تاریخدان)، با تحلیل رقص بنی (Béni) در آفریقای مرکزی، مشاهده می‌کند که «از طریق شبکه‌های ایجاد شده توسط گروه‌های رقص بنی فرهنگ‌های اپوزیسیون تمرد و سرکشی تدارک دیده می‌شوند» و، با بسط دادن اندیشه‌ی خود به جشن‌های شهری، «علائم پیش‌رس اغتشاشات اجتماعی استقلال‌ها»را می‌بیند.
تنوع و استمرار شکل‌های مقاومت در برابر برده‌داری و استعمار، تحلیل فرانتس فانون را تصدیق می‌کنند که خاطرنشان می سازد استعمارزده «مغلوب شده، اما دست‌آموز نشده است. او تحقیر شده، اما متقاعد نشده که حقیر است. او باشکیبایی منتظر آن است که اروپایی مستعمره‌نشین هشیاری خود را از دست دهد تا روی او بپرد. عضلات استعمارزده همواره در انتظار هستند.»


2019-08-16

طوفان نوح در کنار ما - بخش پنج فصل سوم



جامعه برونفکن به خودش ضربه می زند

ضررهای جانبی پیشرفت اجتماعی و مدل توسعه ما همواره کمتر قابل چشم پوشی می مانند -چیزهایی که خیلی دور از ماست ولی خودش را آشکار می کند: کار کثیف در کارگاههای جنوب دنیا، انباشت ضایعات سمی در مناطق پر جمعیت آفریقا و آسیا، اردوگاه پناهندگی در مرز کشورهای دست سوم و چهارم، ذوب شدن کلاهک قطبی و بالا آمدن سطح آب در طرف دیگر دنیا.
اعمال برونفکنانه در جوامع ثروتمند دنیا در یک ساختار قدرتی که در طول تاریخ رشد کرده جاسازی شده است، این بدین ترتیب برای مجاز شدگان ممکن می سازد تا هر روزه منافع مادی ناشی از موضع قدرتشان را تحقق بخشند. و کاربرد این قدرت عمل، اینست که جابه جایی هزینه ها به بیرون وسپس آوردن منافع به داخل توسط برونفکنان، دیگر مورد سئوال و مداقه نیست، و تکرار مداوم، آن را به عمل «طبیعی» تبدیل کرده است، به عنوان به اصطلاح طبیعت دوم آنها.


2019-08-07

چهره های انقلاب آفریقا


نوشته: سعید بواماما
ترجمه: حمید رضا سعیدیان

جنبش هایی که در سرتاسر جهان برای آزادی و عدالت اجتماعی مبارزه می کنند، باید بدانند اگر به انقلاب به عنوان یک روند عمیق رهایی بخش، از لحاظ فرهنگی و سیاسی و نیز اجتماعی و اقتصادی نگاه نشود، این خطر وجود دارد که فردا نیز مثل دیروز، طرد نظم اجتماعی موجود به ضد زنان و مردانی تبدیل شود که فرض بر این است که انقلاب آن ها را آزاد می کند.
باید دانست که نبرد برای آزادی و عدالت اجتماعی از مبارزه برای خواست های فوری توده های مردمی جدا نیست. باید دانست که «دشمن هرگز صادقانه عقب نشینی نمی کند. دشمن هرگز نمی فهمد. او تسلیم می شود. اما تغییر ماهیت نمی دهد.» مسئله اساسی این است. همزمان با از بین بردن سلطه ی ستمگران باید زمینه های مادی ستمگری و بی عدالتی را ویران کرد...


2019-07-31


کودتای 28 مرداد 1332 - نوشته گازبوروسکی - ترجمه سرهنگ غلامرضا نجاتی




ارائه این کتاب در اینجا به مفهوم آن نیست که نظر و تحلیل نویسنده را دقیق و صد در صد معتبر ارزیابی کنیم. نویسنده این کتاب از دانشگاه علوم سیاسی لویزیانای آمریکا است و همانطور که از بیشتر صاحب نظران علوم سیاسی انتطار می رود انگیزه او نه تحلیل از منظر حقوقی وقانون بین الملل و نه تاثیر این کودتا بر سرنوشت حیات اجتماعی یک ملت بوده، بلکه انگیزه او ارزیابی سود وزیان این کودتا برای منافع آمریکاست. ولی با این وجود مطالعه این کتاب مارا در جریان چگونگی عملکرد قدرتهای مرکز در تلاش برای تاثیر گذاری بر روی جنبشهای اجتماعی جوامع پیرامونی به منظور کانالیزه کردن این جنبشها در مسیر منافع خودشان، قرار می دهد. و جالب توجه بازیگران این صحنه هستند که مثل همیشه در بین تمام گروهها و جریانات اجتماعی دیده می شوند، اعم از دانشگاهی و روزنامه نگار و روحانی تا بازرگان و فعالان اقتصادی و سیاسیون و نمایندگان مجلس و نظامیان و به ویژه روشنفکران وفعالان اجتماعی و اقلیتهای قومی تا مردم عادی که دانسته یا ندانسته در خدمت قدرتهای جهانی قرار می گیرند وبدست خودشان فضارا مهیا می سازند تا آنها طرحهایشان را به سرانجام برسانند. و تکنیک کار هم ساده است. با تحریم و بلوکه کردن اقتصاد یک ملت وایجاد هرج و مرج، قدرت سیاسی را ضعیف و مردم را ناراضی کن و با جو شایعه، امنیت روانی جامعه را هدف قرار بده. تا جایی که زمان ضربه نهایی فرابرسد.



شما را به مطالعه این کتاب دعوت می کنیم. باشد که لااقل تجربیات تاریخی چند دهه اخیر کشورمان را فرابگیریم.


2019-06-17

طوفان نوح در کنار ما - بخش پنج فصل دوم



میدان جنگ سرمایه داری گلوبال

برخلاف چیزی که مثل همیشه نئولیبرالیسم اقتصادی می خواهد به ما و دیگران توضیح دهد: باروری تولید یک چیز عجیبی نیست، پیشرفت هم همه جایی نیست، کاهش شانس زندگی در کشورهای پیرامونی سرمایه داری رفاه هم یک پدیده اتفاقی نیست. شگفت انگیز و به طرز حیرت انگیزی همواره رشد اقتصاد محلی به طور قطع با استثمار سیستماتیک ذخایر مواد وبه کار گیری نیروی کار -از انسان و طبیعت- در طرف دیگر دنیا همراه است. بازده رفاه ، از دهه های زیادی، اگر نگوییم صده ها، ازبطن این ساختار نابرابر ممکن گردیده، این برای بخش وسیعی از جوامع «پیشرفته» -یعنی ما- خوشایند بوده و نابرابری اجتماعی گلوبال را همواره تحکیم کرده است. پیشرفت، خودش را بر شانه های کسانی قرار داده که پیشرفت ما را ممکن گردانده اند -در حالی که خودشان عقب مانده اند. با تلاش، گامهای بزرگی به جلو بر میداریم، بدون اینکه از خود بپرسیم، چگونه ما اینرا به رفاه خودمان تبدیل کردیم -و چرا این به ما و نه به دیگران اعطا شده است.

سرمایه داری رفاه غربی با نیروی حاصل از رشد اجباری داخلی، در سطح جهانی به یک منابع طبیعی و انسانی دست یافت که همواره بیشتر و همیشه جدیدتر می شد و هزینه های حاصل ازاین گسترش را به جهان بیرون از خود باز می گرداند. اینکه به این موفق شد و همواره از نو می تواند موفق شود، به خاطر موقعیت مسلطی است که در سیستم جهانی در یک قدرت سیاسی و اقتصادی به هم بافته، دارا است.


2019-06-05

طوفان نوح در کنار ما - بخش پنج فصل اول



نابرابری! کدام نابرابری؟

«فاجعه به عنوان پدیده ای انتزاعی که در آن دوردورا قرار دارد نشان داده می شود»
میشائیل من،

نابرابری در سالهای اخیر دوباره به یک مضمون اجتماعی تبدیل شده است. این در تابستان 2013 با اثرعظیم "توماس پکیتی Thomas Pikettys" تحت عنوان سرمایه در قرن 21 آغاز شد که در آن اقتصاددان فرانسوی آهنین بودن قانون تکامل سرمایه داری مدرن را روشن کرده است. طبق نظر پکیتی، این اگربا دخالت سیاسی فعالانه درجهت مخالف کنترل نشود، بعد به ناچار خود خودش را بر اساس قواعد سرمایه داری تنظیم می کند: [یعنی] سود آوری سرمایه متمایل به بالا رفتن از مجموع نرخ رشد اقتصادی می شود. منافع ناشی از تملک سرمایه سپس به طور سیستماتیک محدوده توزیع درآمد را درهم می شکند، بدین معنا که رشد رفاه به طور نامناسبی به سوی رفاه مندان تا کنونی می رود، در حالی که خانوارهای با درآمد پائین نگاهی به شیوه توزیع درآمد دارند. واگذاشتن سرمایه داری به خودش و منطق منحصر به آن، به یک رشد مداوم نابرابری درآمد و ثروت می انجامد -یک گرایش، که پکیتی آنرا برای جوامع ثروتمند اروپا و آمریکای شمالی و بخصوص برای محدوده نئولیبرال ایجادشده در دهه 1970خیلی بادقت ترسیم کرد.


2019-05-31

طوفان نوح در کنار ما - بخش چهار فصل ششم



پرده ها بالا: جامعه برونفکن، افشا شد؟

تغییرات جوی و مهاجرت پناهجویی به این دلیل به طور ویژه ای جوامع برونفکن را به چالش می گیرند و به این جهت امروزه مدافعین آن یک عکس العمل رشد یابنده ای را طلب میکنند، چونکه رشد هردو این [دومشکل] یک کیفیت جدید، یا دقیقتر بگوئیم یک مادیت جدید ارتباطی این جوامع با «بیرون» را در پشت سرخود دارد. این «قدرت طبیعت» است که از حالا ما با آن مواجه هستیم -و این چیزی است که نه می توان انکار کرد و نه با قدرت متقابل می توان جلوی آنرا گرفت.

همکاری بین گفتمانهای شبیه سازی شده از «بالا» و از «پائین» نشان می دهد که، دموکراسی کربنی و دموکراسی کنترل مرزی در قرن 21 همچنان عمل می کند. واین، بدون اینکه هردو طرف به لزوم این مکانیسم عملکردی آن یا اصلا نیروی محرک مرکزیش آگاه بوده باشند: ترس ، ترس جمعی از پایان «زندگی خوب» به هزینه دیگران است. مطمئنا کم نیستند علائق نهادهای اقتصادی و نهادهای سیاسی که مستقیما از غارت طبیعت واز رنج ملتهای جهان منفعت می برند و از این رو با هدف عمدی بر روی تداوم تاریخ سرمایه داری به عنوان تاریخ برونفکنی کار می کنند. ولی بیشترین بازیگران «بالا» همچنین «پائین» از ناچاری بن بستهای شخصی شان، سهم بیشتر و یا کمتر بازیگری شان را در یک مدل اجتماعی غیر قابل توجیه باید از جانب خودشان توجیه کنند، گناه یک قرارداد اجتماعی شبیه سازی شده: یعنی خود خودشان را گمراه کنند - و بخواهند که گمراه شوند.


2019-05-24

طوفان نوح در کنار ما - بخش چهار فصل پنجم



به عنوان زنجیره تولید ارزش از دست نمی رود؟
کار در برونفکنی

در گزارش مخصوصی که در نیمه سال 2015 انتشار یافت کمیساریای عالی امور پناهندگی و حقوق بشر در مجموع پنجاه و نه میلیون و پانصد هزار نفر را بر شمرده است که در سراسر جهان خانه و وطن خودشان را باید ترک می کردند تا از خشونت و جنگ و تعقیب و نقض حقوق بشر در امان باشند - مقداری که تا کنون سابقه نداشته است و بهرحال از جنگ جهانی قبل بی سابقه بوده است. هرکس فکر میکند که این بدبختی دنیا مستقیم به درِخانه ما اروپاییها آمده و به این وسیله تهدید و فشار برایمان ایجاد میکند، رسما از اعداد اطلاعی ندارد - به ویژه همه آنهایی که بدون ارائه مدرکی بیان می کنند که آلمان نمی تواند همه فراریان را قبول کند. که گویا همین الآن همه در صف ایستاده اند. بر اساس تعداد مطلق پناهندگان اسکان داده شده در نیمه دوم سال 2015، کشورهای پناهنده پذیر جهان همگی با اختلاف زیادی در خارج از اتحادیه اروپا قرار دارند، بیشتر آنها در فاصله امن زیادی: ترکیه، پاکستان، لبنان، ایران و مصر در صدر این لیست رده بندی قرار دارند، در ده جایگاه اول این لیست کشورهای آسیا و افریقا هستند