2019-12-08

قیام علیه اهرام


عقیل دغاقله

این روزها همه جا خبر از ماجرای ماهشهر است. مقصود این متن شرح ماوقع این اعتراضات نیست چرا که بسیاری از هر دو طرف درگیر ماجرا را روایت کرده‌اند. این متن درباره زمینه‌ها و عواملی است که در پس اعتراض های اخیر ماهشهر وجود دارد؛ درباره آتش زیر خاکستری است که بنزینی بر آن ریخته شد و شعله‌ور شد. این مطلب درباره آن آتش زیر خاکستر است. ریشه‌های وقایع اخیر، فراتر از آخرین حلقه این زنجیره رخدادها- که امروز می‌بینیم- واکاوی شده است.

اجازه دهید از عکس‌های زیر شروع کنیم: تصاویری از پتروشیمی‌های ماهشهر هستند. به زیبایی‌های آنها نگاه کنید. خیره‌کننده است. نشانی است از عظمت و پیشرفت.


2019-11-13

با اتوموبیلهای الکتریکی در بن بست



معضل حمل ونقل و رشد تعداد اتوموبیل های شخصی در سراسر جهان علاوه بر آلودگی دهشتناک محیط زیست همچنین کمبود فضای تحرک و جابجایی، بویژه در مرکز شهرها، را به همراه دارد. مشخص است که این روند نمی تواند همچنان ادامه یابد ولی این معضل هم همچون بسیاری دیگر به ساختاری مرتبط است که گلوی همه مردم جهان را می فشارد و راه گریزی هم از آن به نظر نمی رسد و یا بهتر است بگوییم با وجود ساختار موجود راه گریزی از آن نیست.

صنایع اتوموبیل سازی جهان در دوره اخیر چند ین بار بحران جدی اقتصادی را شاهد بوده اند. همیشه هم یک راه برون رفتی را ارائه داده اند: یک ایده اصلاحی نویی را. بکار بردن کاتالیزاتور. اتوموبیل های اسمارت. سوخت بیولوژیکی. و اینک هم اتوموبیل های الکتریکی. همه این ایده های اصلاحی که از درون انحصارات اتوموبیل سازی ارائه می شود در نهایت به این می انجامد که تعداد اتوموبیل بر روی زمین افزایش یابد، تراکم ماشین در شهرهای بزرگ بیشتر شود و محیط زیست و هوا آلوده تر و سلامت صدها میلیون انسان بیشتر در معرض خطر قرار بگیرد. در اینجا هم اکنون وعده هایی در مورد وسایل نقلیه الکتریکی طنین انداز شده. این بارهم در ده سال آینده این ایده به حرف و باد هوا تبدیل خواهد شد مانند وعده های مربوط به دیگر ایده های اصلاحی قبلی.


2019-11-07

سیاست اقتصادی «درهای باز» رئیس‌جمهور روحانی



به قلم پروفسور اسماعیل حسین‌زاده


برخی از گزارشگران و منتقدان سیاست باز کردن درهای بازار ایران به روی تجار غربی که توسط رئیس‌جمهور روحانی انجام گرفته را با سیاست‌های اقتصادی دنگ شائو پینگ (Deng Xiaopiny) چین مقایسه ‌کرده‌اند که حدوداً چهار دهه پیش به دنبال مرگ مائوتسه دونگ اتخاذ گردید.(۱) ولی، نگاهی دقیق‌تر به سیاست اقتصادی درهای باز آقای روحانی نشان می‌دهد که سیاست اقتصادی ایشان بیش‌تر شبیه سیاست‌های بوریس یلتسین (Boris Yeltsin) روسیه پس از سقوط دیوار برلین است نه سیاست‌های چین از زمان دنگ شائوپینگ تاکنون.

این مقاله به بحث و احتجاج درباره این موضوع می‌پردازد که دولت روحانی، هم در عرصه نظری و هم در میدان عمل، از مدلی اقتصادی پیروی می‌کند که شهرت دارد به این‌که موجبات بدهکار شدن کشورها، جمع شدن بساط صنعتی شدن و همچنین توسعه متکی شدن آنها به خارج را فراهم نموده، و اینکه این وضع نیز غالباً منجر به از دست رفتن استقلال سیاسی/ ژئوپولتیک کشورها می‌گردد. این مقاله، برای رسیدن به این هدف، توجه خود را بر نگاه دولت به موضوعات تجارت و توسعه، سرمایه خارجی، به‌علاوه صنعتی شدن کشور و انتقال تکنولوژی متمرکز می‌سازد.


2019-10-24

کدام استعمارزدایی؟


نوشته: سعید بواماما
ترجمه: حمید رضا سعیدیان

هنگامی که هیتلر برای نخستین بار اظهارات نفرت‌انگیز خود درباره‌ی نژاد برتر را جار می‌زد، مردمان اروپا ممکن بود تعجب زده شوند. بقیه، یعنی ما مردم مستعمرات، زیاد تعجب نکردیم؛ زیرا قبلاً این حرف‌ها را شنیده بودیم، نه از دهان هیتلر، بلکه از دهان اربابان‌مان، از دهان قدرت‌های استعمارگر [… ]؛ شاید نوآوری بزرگ هیتلر صرفاً در این بود که آن روش‌های استعماری را بر مردمان اروپا اعمال نمود که کشورهای اروپایی تا این زمان برای حفظ منافع خود، بدون آن‌که خم به ابرو بیاورند، آن‌ها را بر ملت‌های غیر اروپایی اعمال کرده بودند.



2019-10-09

معرفی تحلیل نظام-جهان والراشتاین



نویسنده: E. Heinze
ترجمه: مهدی مترجم

امانوئل والراشتاین متولد 28 سپتامبر 1930 یک جامعه شناس و یک محقق آمریکایی که در رشد تاریخی جوامع بسیار کار کرده و حاصل کارش ده ها کتاب در مورد تاریخ جوامع گوناگون می باشد. ولی شهرت والراشتاین قبل از هر چیز در ارائه تحلیل نظام-جهان است که ارائه این تحلیل در چهار جلد انجام شده است . از آنجا که تحلیل نظام-جهان در "تئوری وابستگی Dependenztheorie" تاثیر زیادی داشته او را یکی ازمشخص ترین چهره های تئوری وابستگی هم می دانند.
والراشتاین در 31 آگوست 2019 قبل از اینکه موفق شود که جلد پنجم و ششم آثارش را ارائه دهد، متاسفانه دیده از جهان فروبست.

کتابهای والراشتاین به جز معدودی در ایران ترجمه نشده است واز مجموع آثار چهار جلدی او تا کنون فقط جلد اول تحلیل نظام-جهان به فارسی ترجمه شده است. در حالی که شناخت وآگاهی از این تحلیل برای همه کشورهای به اصطلاح در حال توسعه مانند کشور ما بسیار ضروری و لازم است.
در اینجا پایان نامه یکی از دانشجویان رشته جامعه شناسی دانشگاه برمن را که تحقیق نسبتا خوبی را در شناخت این تحلیل ارائه می دهد، ترجمه و تقدیم می کنیم.


2019-09-03

نخستین اندیشه‌ها و جنبش‌های انقلابی در افریقا


نوشته: سعید بواماما
ترجمه: حمید رضا سعیدیان

مقاومت فرهنگی، به سهم خود، پس از شکست مقاومت‌های مسلحانه برعلیه اشغال استعمار، به طرز خاصی گسترش می‌یابد. فرهنگ به پناهگاهی تبدیل می‌شود که در آن حافظه‌ی جمعی حفظ و بر هویتِ انکارشده و خوارشده تأکید می‌شود.
ترانه‌ها و رقص‌ها، به همین طریق، برای مقاومت در برابر پروژه‌ی استعمار بسیج می‌شوند. ترانس رانژه (تاریخدان)، با تحلیل رقص بنی (Béni) در آفریقای مرکزی، مشاهده می‌کند که «از طریق شبکه‌های ایجاد شده توسط گروه‌های رقص بنی فرهنگ‌های اپوزیسیون تمرد و سرکشی تدارک دیده می‌شوند» و، با بسط دادن اندیشه‌ی خود به جشن‌های شهری، «علائم پیش‌رس اغتشاشات اجتماعی استقلال‌ها»را می‌بیند.
تنوع و استمرار شکل‌های مقاومت در برابر برده‌داری و استعمار، تحلیل فرانتس فانون را تصدیق می‌کنند که خاطرنشان می سازد استعمارزده «مغلوب شده، اما دست‌آموز نشده است. او تحقیر شده، اما متقاعد نشده که حقیر است. او باشکیبایی منتظر آن است که اروپایی مستعمره‌نشین هشیاری خود را از دست دهد تا روی او بپرد. عضلات استعمارزده همواره در انتظار هستند.»


2019-08-16

طوفان نوح در کنار ما - بخش پنج فصل سوم



جامعه برونفکن به خودش ضربه می زند

ضررهای جانبی پیشرفت اجتماعی و مدل توسعه ما همواره کمتر قابل چشم پوشی می مانند -چیزهایی که خیلی دور از ماست ولی خودش را آشکار می کند: کار کثیف در کارگاههای جنوب دنیا، انباشت ضایعات سمی در مناطق پر جمعیت آفریقا و آسیا، اردوگاه پناهندگی در مرز کشورهای دست سوم و چهارم، ذوب شدن کلاهک قطبی و بالا آمدن سطح آب در طرف دیگر دنیا.
اعمال برونفکنانه در جوامع ثروتمند دنیا در یک ساختار قدرتی که در طول تاریخ رشد کرده جاسازی شده است، این بدین ترتیب برای مجاز شدگان ممکن می سازد تا هر روزه منافع مادی ناشی از موضع قدرتشان را تحقق بخشند. و کاربرد این قدرت عمل، اینست که جابه جایی هزینه ها به بیرون وسپس آوردن منافع به داخل توسط برونفکنان، دیگر مورد سئوال و مداقه نیست، و تکرار مداوم، آن را به عمل «طبیعی» تبدیل کرده است، به عنوان به اصطلاح طبیعت دوم آنها.


2019-08-07

چهره های انقلاب آفریقا


نوشته: سعید بواماما
ترجمه: حمید رضا سعیدیان

جنبش هایی که در سرتاسر جهان برای آزادی و عدالت اجتماعی مبارزه می کنند، باید بدانند اگر به انقلاب به عنوان یک روند عمیق رهایی بخش، از لحاظ فرهنگی و سیاسی و نیز اجتماعی و اقتصادی نگاه نشود، این خطر وجود دارد که فردا نیز مثل دیروز، طرد نظم اجتماعی موجود به ضد زنان و مردانی تبدیل شود که فرض بر این است که انقلاب آن ها را آزاد می کند.
باید دانست که نبرد برای آزادی و عدالت اجتماعی از مبارزه برای خواست های فوری توده های مردمی جدا نیست. باید دانست که «دشمن هرگز صادقانه عقب نشینی نمی کند. دشمن هرگز نمی فهمد. او تسلیم می شود. اما تغییر ماهیت نمی دهد.» مسئله اساسی این است. همزمان با از بین بردن سلطه ی ستمگران باید زمینه های مادی ستمگری و بی عدالتی را ویران کرد...


2019-08-02

دوبی و نه- ديدنی هايش



مطلب زیر گزارش سفر یوهان هری Johann Hari است به دوبی. یوهان هری ژورنالیست و نویسنده انگلیسی است. این گزارش در سال 2009 در ایندپندنت چاپ شد و برای مدتی یکی از پر خواننده ترین مقالات آن بود. همان سالها این مقاله توسط سایت روشنگری ترجمه و منتشر شده بود. این گزارش در سطح خوبی به همه زوایای دوبی پرداخته و نکاتی را جلوی چشم خواننده می آورد که حتی کسانی هم که به دبی سفر کرده اند یا این زوایا را ندیده اند و یا به آن توجه نکرده اند. به همین جهت با اینکه چند سالی از انتشار این گزارش می گذرد ولی نکات آن هیچگاه کهنه نشده و همواره قابل توجه است. ما این گزارش را با تصحیحات اندکی در اشتباهات تایپی و علائم گرامری آن دوباره در اینجا در دسترس خوانندگان سایت قرار داده و مطالعه آنرا توصیه می کنیم.


-کارن اندروز را در پارکينگ يکی از عالی ترين هتل های بين المللی پيدا کردم. او زنی لاغر اندام است که عليرغم لباس های چروکيده اش هنوز نشانه های زنی را که زمانی ثروتمند بود به نمايش می گذارد. او ماههاست که به پاس مهربانی نگهبان بنگلادشی که دلش نمی آيد کارن را از آنجا بيرون کند، در پارکينگ دیسنی لند زندگی ميکند و شبها در رنج روزش مي خوابد. او با شوهرش در سال 2005 از کانادا به دوبی آمد. وقتی که شوهرش نقشه خود برای کار در دوبی را با او در ميان گذاشت، اعتراض کرده بود که اين تصور را به خود راه ندهد که سياه بپوشد و لب به مشروب نزند، اما بعد از ورود به دوبی بهشت را کشف کرد...


2019-07-31


کودتای 28 مرداد 1332 - نوشته گازبوروسکی - ترجمه سرهنگ غلامرضا نجاتی




ارائه این کتاب در اینجا به مفهوم آن نیست که نظر و تحلیل نویسنده را دقیق و صد در صد معتبر ارزیابی کنیم. نویسنده این کتاب از دانشگاه علوم سیاسی لویزیانای آمریکا است و همانطور که از بیشتر صاحب نظران علوم سیاسی انتطار می رود انگیزه او نه تحلیل از منظر حقوقی وقانون بین الملل و نه تاثیر این کودتا بر سرنوشت حیات اجتماعی یک ملت بوده، بلکه انگیزه او ارزیابی سود وزیان این کودتا برای منافع آمریکاست. ولی با این وجود مطالعه این کتاب مارا در جریان چگونگی عملکرد قدرتهای مرکز در تلاش برای تاثیر گذاری بر روی جنبشهای اجتماعی جوامع پیرامونی به منظور کانالیزه کردن این جنبشها در مسیر منافع خودشان، قرار می دهد. و جالب توجه بازیگران این صحنه هستند که مثل همیشه در بین تمام گروهها و جریانات اجتماعی دیده می شوند، اعم از دانشگاهی و روزنامه نگار و روحانی تا بازرگان و فعالان اقتصادی و سیاسیون و نمایندگان مجلس و نظامیان و به ویژه روشنفکران وفعالان اجتماعی و اقلیتهای قومی تا مردم عادی که دانسته یا ندانسته در خدمت قدرتهای جهانی قرار می گیرند وبدست خودشان فضارا مهیا می سازند تا آنها طرحهایشان را به سرانجام برسانند. و تکنیک کار هم ساده است. با تحریم و بلوکه کردن اقتصاد یک ملت وایجاد هرج و مرج، قدرت سیاسی را ضعیف و مردم را ناراضی کن و با جو شایعه، امنیت روانی جامعه را هدف قرار بده. تا جایی که زمان ضربه نهایی فرابرسد.



شما را به مطالعه این کتاب دعوت می کنیم. باشد که لااقل تجربیات تاریخی چند دهه اخیر کشورمان را فرابگیریم.